Hokusai’nin Kajikazawa’sı: Tekrarlanan Üçgen

Hokusai’nin Otuz Altı Fuji Dağı Manzarası dizisindeki Kajikazawa, ilk bakışta bir nehir kıyısındaki gündelik uğraşı gösteriyor: kayalığın ucunda öne eğilmiş bir balıkçı, yanında oturan küçük bir figür, aşağıda akıp giden su. Fuji Dağı ise uzakta, neredeyse sessiz bir arka plan öğesi. Baskının asıl kurgusu, bu iki ölçek arasında kurulmuş biçimsel bir ilişkide saklı. Balıkçının elinden suya doğru inen oltalar, eğilen gövdesi ve üzerinde durduğu sivri kaya birlikte belirgin bir üçgen oluşturuyor. Ufuktaki Fuji’nin eğimli kenarları aynı geometrinin başka bir ölçekte tekrarı. Bakış, kayalıktaki insan figüründen dağa yalnızca derinlik boyunca ilerlemiyor; öndeki üçgeni uzaktaki üçgende yeniden buluyor. Bu tekrar, doğa ile insan arasında hazır bir sembol kurmaktan çok, iki ayrı mekânı ortak bir çizgi düzeniyle bağlıyor. Kompozisyondaki hareket de rastlantısal görünmüyor. Oltaların ince, gerilmiş diyagonalleri suyun yataya yakın akış çizgilerini kesiyor. Nehir geniş şeritler hâlinde ilerlerken kıyı kayasının keskin uzantısı sağa doğru fırlıyor. Balıkçının öne eğilmiş duruşu bu yönlenmeyi devam ettiriyor; yanındaki oturan figür ise hareketin ortasında küçük bir duraklama yaratıyor. Resim, tek bir dramatik anı büyütmeden, bedenin ağırlığını ve akıntının yönünü birkaç çizgiyle hissedilir kılıyor. Renklerin kullanımı bu yapıyı kuvvetlendiriyor. Balıkçının giysisindeki, kayalığın ucundaki ve Fuji’nin zirvesindeki koyu mavi tonlar birbirinden uzak üç noktayı ilişkilendiriyor. Açık yüzeylerdeki yumuşak geçişler, oyulmuş konturların kesinliğiyle dengelenmiş. Hokusai’nin erken baskılarında belirgin olan mavi ağırlığı, yalnız atmosfer yaratmak için değil, resmin farklı derinlik katmanlarını birbirine bağlamak için de kullanılmış. Yaklaşık 25 × 38 santimetrelik bir tahta baskıda bu kadar geniş bir mekân ve hareket hissinin kurulabilmesi, esere tekrar bakmanın iyi bir nedeni. Kajikazawa’da gösterişli olan şey manzaranın büyüklüğü değil, çizgilerin birbirini nasıl bulduğu. Balıkçının oltalarını izleyen göz sonunda Fuji’nin iki yamacına geri dönüyor; manzara, dikkatle kurulmuş bir biçim ilişkisi sayesinde okunuyor. Görsel: Katsushika Hokusai, Kajikazawa in Kai Province, yaklaşık 1830–32; The Metropolitan Museum of Art, JP2581, kamu malı / CC0.